Hội chứng động mạch chủ cấp - hiểm họa khôn lường!

11:06 PM 06/06/2018  |  Lượt xem: 63

Chúng ta biết rằng hội chứng động mạch chủ cấp; bao gồm các tổn thương hay gặp là tách thành động mạch chủ-aortic dissection, huyết khối thành-intramural heamatoma, thủng do loét mảng vữa xơ- Penetrating atherosclerotic ulcers; là một hội chứng nguy hiểm, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Mà một đặc điểm nguy hiểm là nó dễ nhầm với hội chứng vành cấp và đôi khi bị bỏ qua (vì tỉ lệ không lớn và do người thầy thuốc còn thiếu kinh nghiệm). Sau đây chúng tôi xin trình bày một trường hợp bệnh lý đáng tiếc để quý đồng nghiệm cùng xem xét, rút kinh nghiệm với chúng tôi.

Bệnh nhân nam, 68 tuổi, tiền sử tăng huyết áp. 17 giờ đột ngột đau cổ và vùng trên-sau xương ức dữ đội, kèm khó thở, mệt mỏi nhiều, đau liên tục, không lan xuyên. Bệnh nhân được cấp cứu ở viện tuyến trước với hình ảnh điện tim như hình dưới, mem tim CK-MB 17.9, không thực hiện được siêu âm tim.

Điện tim khi BN vào viện: Nhịp xoang, ST chênh lên tại V2, V3

Bệnh nhân được chẩn đoán TD nhồi máu cơ tim vùng trước vách. BN được dùng thuốc chống đông tích cực: Lovenox 40mg x 1 bơm, clopidogrel 75mg x 4 viên, aspirin 0.1g x 4 viên. BN được chuyển cấp cứu lên đến bệnh viện trung ương quân đội 108 lúc 24 giờ (giờ thứ 7 của bệnh) dự định xét can thiệp mạch vành
.
Tại BV 108 bệnh nhân được bổ sung siêu âm tim, phát hiện có ít dịch màng ngoài tim, không rối loạn chức năng tâm thu, và thấy xơ vữa động mạch chủ nghi tách thành động mạch chủ. BN đã được chụp CT lồng ngực. Kết quả là tổn thương là huyết khối thành động mạch chủ type A:

CT 16 lớp chưa tiêm cản quang

CT 16 lớp có tiêm cản quang

BN có chỉ định mổ cấp cứu thay đoạn động mạch chủ, tuy nhiên do nguy cơ chảy máu cao do vừa mới dùng liều nạp thuốc chống kết tập tiểu cầu của mạch vành, cộng với triệu chứng BN thuyên giảm nhiều và huyết động ổn định nên hội đồng quyết định trì hoãn lại việc mổ cấp cứu để mổ sau. Bệnh nhân được bất động, giảm đau, hạ áp thì ổn định trong một ngày. Đến 5 giờ ngày hôm sau (giờ thứ 36 của bệnh) đột ngột đau ngực lại, huyết áp tăng cao, và đột ngột ngừng tim. BN được hồi sinh tim phổi tích cực nhưng không hiệu quả, kết quả BN tử vong. Khi đó siêu âm thấy đầy dịch đặc trong màng ngoài tim. Nhận định nguyên nhân tử vong là do vỡ động mạch chủ thông vào màng ngoài tim gây chèn ép tim cấp.

Như vậy ta thấy rằng nếu không có kinh nghiệm chúng ta rất dễ nhầm bệnh lý hội chứng chủ cấp-ở đây là huyết khối thành cấp với bệnh động mạch vành. Chúng ta nên cố gắng loại trừ tổn thương động mạch chủ (có thể bằng siêu âm hoặc CT scan đa dẫy) trước khi dự định cho liều nạp của hội chứng vành cấp. Chẩn đoán xác định bệnh lý hội chứng động mạch chủ cấp dựa vào tiêu chuẩn vàng của CT scan đa dẫy, tuy nhiên một siêu âm tim cơ bản cũng có giá trị rất hữu ích trong việc loại trừ hoặc nghi ngờ bệnh lý như thấy vữa xơ mạch, thành động mạch dày, thấy tách thành động mạch, hoặc đơn giản thấy không rối loạn vận động vùng của tổn thương mạch vành thì cũng phải nghỉ ngay đến có tổn thương động mạch chủ để đi tìm.

Tóm lại, hội chứng động mạch chủ cấp tuy có tỉ lệ không cao bằng hội chứng vành cấp nhưng có tỉ lệ tử vong rất cao nếu không được xử trí cấp cứu sớm. Là người bác sĩ chúng ta phải luôn đề phòng, nghĩ đến và tìm cách loại trừ tổn thương trước khi xử trí nguyên nhân khác ít nguy hiểm hơn.